Türkiye’de 15 Yaşındaki Öğrencilerin Yoksunluğu OECD’nin 4 Katı

OECD Ortalama Üzerinde Yoksulluk Oranı

Türkiye’deki 15 yaşındaki öğrencilerin, sosyal ve maddi yoksunluk yaşama oranı, OECD ortalamasının tam 3.6 katına ulaştı. Türkiye Eğitim Reformu Girişimi (ERG) tarafından yapılan analiz, Cumhuriyet gazetesinin aktardığına göre, Türkiye’deki öğrenci anketine katılanların %41.6’sı en az bir çeşit yoksunluk yaşadıklarını bildirdi. Bu oran, OECD genelinde ise yalnızca %11.6 olarak kayıtlara geçti.

Maddi Yoksunluk Öne Çıkıyor

Özellikle maddi yoksunluk konusunda Türkiye’de oran %34.3’e çıkarken, bu OECD ortalaması yalnızca %7 olarak belirlendi. ERG’nin çeşitli sosyoekonomik koşulları daha iyi değerlendirmek amacıyla geliştirdiği yeni çok boyutlu yoksunluk göstergesi, öğrencilerin evlerinde kaynakların mevcut olup olmadığını analiz etmekte kalmayıp, aynı zamanda, ailelerinin maddi imkânsızlıkları nedeniyle öğrencilerin temel ihtiyaçlara erişiminin de kısıtlı olup olmadığını değerlendiriyor.

Gündelik Hayatta Süregelen Ekonomik Zorluklar

Bu bulgular, Türkiye’de uzun süredir süre gelen hayat pahalılığı kriziyle örtüşüyor. 2025 yılında PISA değerlendirmesinin yapıldığı dönemde yıllık enflasyon oranı %30.9 olarak saptandı ve bu oran 2026 Ağustos ayında %31.5 olarak kaydedildi. Gıda, ulaşım ve konut maliyetleri, yıllık enflasyonun en büyük katkılarını sağladı. ERG, bu durumun öğrencilerin eğitim süreçlerini nasıl etkilediği konusunun da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Öğrenci Başarıları ve Devamsızlık Oranı

PISA 2025 sonuçları, Türk öğrencilerin bilim ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerinde performans gösterdiğini ortaya koydu. Öğrencilerin bilimde 494, okumada ise 472 puan elde ettiği belirtiliyor. Ancak, matematikte 462 puan elde eden öğrencilerin bu alandaki OECD ortalaması 463. 2022 yılına göre gelişme kaydeden Türk öğrencilerin özellikle bilim ve okuma alanındaki artışların istatistiksel olarak anlamlı olduğu kaydedildi. Ancak, devamsızlık oranları da dikkat çekici bir şekilde yüksek. Türkiye’de öğrencilerin %53’ü değerlendirme öncesindeki iki hafta içinde en az bir tam günü okul atladığını belirtirken, bu oran OECD genelinde %22.

Gelecek Politikalara Yönelik Öneriler

ERG, Türkiye’nin gelecekteki eğitim politikalarının öğrencilerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları ekonomik engelleri anlaması ve bu engellerin eğitim üzerindeki yansımalarını daha yakından takip etmesi gerektiğine dikkat çekti. Öğrenci devamlılığını artırmak için de özellikle hangi gruplarda devamsızlık oranının yoğunlaştığını tespit etmenin önemini vurguladı.

PISA sonuçları, 15 yaşındaki öğrencilerin bilgi, beceri ve tutumlarını değerlendirirken, Türkiye’de 203 okuldan 7,702 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi ve bunun Türkiye’nin 15 yaşındaki öğrenci nüfusunun yaklaşık %72’sini temsil ettiği bildirildi. Uluslararası düzeyde yapılan bu analizler, eğitimdeki eşitsizliklerin ve sosyal yoksunluğun boyutlarını ele almak için kritik veriler sunmaktadır.